12 december 2012, Djenne

Zaterdag 8 december werd ik wakker in Bamako. Ik logeerde als altijd bij Mahamadou, een bevriende handelaar die ik ook met regelmaat in Amsterdam tref-hij heeft een Nederlandse vrouw. De laatste weken in Amsterdam waren als altijd hectisch; voor de verhuur van mijn appartement moet een Grote Schoonmaak en Kleine Depersonalisatie plaatsvinden en alhoewel ik dit jaar ruim bijtijds begonnen was, kwam ik toch in tijdnood. Angelique zou een speciale kerstmarkt voor me doen, en daarvoor moest ik mijn spullen herprijzen en reorganiseren. Het feit dat de laatste marktdag van dit jaar, maandag 3 december, een kleine sneeuwstorm mijn handel doorweekt had hielp niet erg. Soit. Ik was in Bamako en deed het rustig aan. Mamadou verwende me met locale risotto-achtige rijst, groenten en vis, en ik lag op een Burkinese bank met een leren Touareg kussen onder een plafondfan te lezen. Dit jaar is het minder heet dan vorig jaar dus na korte tijd stond ik op om de fan wat lager te zetten, pakte mijn boek en las verder tot ik afgeleid werd omdat de fan wiebelde en een heel vreemd geluid maakte. Ik stond op, stapte opzij en zag dat hij meer en meer uit het lood raakte, er vielen wat onderdelen uit die via de bladen de kamer ingeslingerd werden en met een doffe klap stortte hij op het kussen waar ik net had liggen lezen. Waar ik al die jaren bang voor was, was eindelijk gebeurd. Fijn om te weten dat zoiets gepaard gaat met waarschuwende geluiden -maar zou ik daar ook in mijn slaap wakker van worden?

 

sunrise over the Bani, at the Djenne-crossing

De volgende dag zat ik om 6 uur in de bus. De eerste anderhalf uur onderweg vanuit Bamako wordt de weg (natuurlijk) door Chinezen vernieuwd en reden we langzaam over de rode aarde. Terug op de weg vol gaten bleek er nog kilometers lang elke kilometer een hindernis, pas vanaf Korokoro werd de rit weer een beetje normaal. Verrassend was de lekke band die ik voor de tweede keer vlak voor het kruispunt naar Djenne had, en die deze keer in 20 minuten verwisseld was -de vorige keer duurde het bijna twee uur. Bij het kruispunt naar Djenne werd ik opgehaald door Hace, en met wat mensen op de achterbank en in de bak van de pickup reden we door een van de mooiste stukken West Afrika die ik ken; de eindeloos uitgestrekte groene velden nog deels ondergelopen en vol waterlelies en vogels, vissers tot aan hun middel in het water en hier en daar een eenzame boom weerspiegeld in het water. Op de weg paard- en ezelkarretjes, een fietser en wat brommers, vrouwen met hun kleurrijke kleding en hoog opgestapelde lasten op het hoofd en herders met hun kudde, stok en grote leren hoed. En een blauw blauw blauwe lucht!

Ik was om 4 uur al in het hotel en traditiegetrouw volgde iets na half zes de cocktail op het dak. Ik zat met slippers en in soepjurk te genieten van de DjenneDjenno cocktail (gembersap met bruine rum) en de ondergaande zon die de moskee in een oranje gloed zette. We aten in de tuin onder de sterrenhemel; tineni vooraf, kleine in zijn geheel gefrituurde visjes die je eet met citroensap, mayonaise en een locale sambal, daarna het recept dat ik vorig jaar introduceerde; gado gado (je vindt hier kroepoek!) en yoghurt met vruchten en honing toe. Helemaal gelukkig lag ik later in bed te luisteren naar de krekels en cicaden.

 

23 december 2012, Djenne

Via mijn zus hoorde ik dat de couppleger Sanogo de premier had afgezet. Ik was bezig met een van de handelaren in Djenne die ik elk jaar geld stuur en die op zijn beurt handel voor me bewaard. Verder was de situatie vreemd, Sophie werd gebeld door de Zweedse ambassadrice dat haar modeshow voorlopig afgelast werd en samen bekeken we het Malinese journaal waar we niet veel wijzer van werden. Ietwat ongerust ging ik slapen.

 

Mondaymorning, some of the traders have slept on the square in fromt of the mosque

Anderhalve week later ben ik op en neer geweest naar Bamako (twee maal een helse rit in een ongemakkelijke bus waar ik gedurende 11 en 13 uur nauwelijks -wat nauwelijks; niet! mijn benen in bewegen kon, mijn knieen zaten muurvast geklemd tegen de zitting van de stoel voor me) en kan ik alleen maar constateren dat er hier niets aan de hand lijkt. Vorig jaar na de ontvoeringen in Timbuktu werd je als blanke bij politieposten nog al eens de bus uit gedirigeerd en moest je je registreren; dit jaar niet. Kinderen krijsen als altijd "Toubab! Toubab! Donne l'argent!" of snoep, of een voetbal...Alles gaat zijn normale gangetje, er wordt gewerkt, geklaagd over de afwezigheid van toubabs (geen klanten geen geld) en dat is het. Het noorden lijkt ver weg, maar het hotel is leeg en alle andere hotels in Djenne zijn dicht.

 

De eerste week was dus wat triest. Dit zou de laatste keer hier kunnen zijn, als Sophie geen inkomsten heeft is het onmogelijk 10 man personeel, 2 paarden en wat ezels te houden. Ze werkt hard in haar bogolan studio, heeft een winkel in Bamako waar haar spullen verkocht worden en een website (www.malimali.org) maar vooralsnog zijn de inkomsten mondjesmaat. Toch is er hoop; een NGO in Duitsland die het weven promoot steunt haar misschien met een substantieel bedrag; uitsluitsel volgt binnenkort. Haar neef heeft haar weer geld gestuurd en er is een erfenis die haar wel nog even op de been houdt.

 

Overigens heeft ze dankzij twee grote donaties ook dit jaar weer 100 cataract operaties kunnen betalen. Gisterochtend begonnen dezelfde dokter Keita en goedlachse anesthesist Moussa als vorig jaar aan de operaties, en net als vorig jaar werden er compleet blinde bejaarden binnengebracht, die met een beetje geluk (ze moeten niet een ander probleem dan een troebele lens hebben) binnen een week tenminste weer aan een oog kunnen zien. Ook gingen we weer bij de prefect langs, maar deze keer leek alles te zullen plaatsvinden zonder al te veel ceremonieel. Waar vorig jaar nog lange toespraken gehouden werden stonden we deze keer binnen 10 minuten weer buiten. Ook was er geen groot banier aan de buitenkant van het ziekenhuis opgehangen -het was alsof het al zo gewoon was dat er niets extra's gedaan hoefde te worden.

 

Dat was natuurlijk niet zo. Met de gebruikelijke Afrikaanse slag (laat in Afrika alle gedachten aan logica en efficientie varen) waren autoriteiten niet gewaarschuwd. De prefect (een zelfingenomen opdondertje die zowel Sophie als ik wel eens hebben aangezien voor een gids toen hij kennis kwam maken in het hotel) kwam vandaag onaangekondigd alsnog een toespraak houden zodat hij het operatie team uit hun werkzaamheden trok, patienten in de wachtkamer achterlatend met een langzaam uitwerkende verdoving. Natuurlijk kan dan de directeur van het ziekenhuis niet achterblijven, en moet ook voor de vuist weg een eind heen bazelen over zijn enorme belangrijkheid. Iets te maken met de operaties hebben en hadden ze niet. Enfin.

 

En nu is het bijna kerst. Best vreemd met hoogzomerse temperaturen. Morgen wordt er een schaap geslacht en feest gevierd met al het personeel en het operatie team -feest voor de Malinezen betekend vooral veel vlees. Ze krijgen een Europees menu met "entree, milieu et sortie" -meerdere gangen zijn hier niet gebruikelijk. De balafonspeler zal er zijn dus er kan gedanst worden.

 

Sophie heeft haar zinnen gezet op een echt vreterig kerstfeest, dus de dag erop is er kalkoen, verscheidene voorgerechten en toetjes. Ook zal de tuinman weer in een kerstmanpak gehesen worden -een echte Afrikaanse, zeer magere kerstman- en cadeautjes uitdelen. Deze keer komen de griots zingen en wordt er niet gedanst, de volle buik zal dat verhinderen.

Christmas party with the staff of Hotel DjenneDjenno

Voor jullie allemaal; een heel gelukkig nieuwjaar!

 

Sunset from the rooftop, DjenneDjenno 2009

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boven het feest met het personeel, links het uitzicht vanaf het dak

van het hotel.